Projeler/Yayınlar
Yatay kaydırarak diğer başlıkları keşfedin
Logo

Projeler/Yayınlar

İstanbul Üniversitesi Oryantasyon Programı

ÜRETEN KADINLARIN GİRİŞİMCİLİK YOLCULUĞU

Fakültemiz Ekonometri Bölümü İstatistik Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Hakan BEKTAŞ’ın koordinatörlüğünde ve Türkiye Halk Bankası A.Ş. desteğiyle gerçekleştirilen “Üreten Kadınların Girişimcilik Yolculuğu” başlıklı araştırma projesine ilişkin rapora buradan ulaşabilirsiniz.

Bu proje kapsamında, kadın girişimcilerin işletme kurma aşamasında ve işletme faaliyetlerini sürdürürken deneyimledikleri, COVID-19 pandemisinin işletmeye etkisi, çalışma yaşam kalitesi bağlamında iş – yaşam dengesine ilişkin algıları ve girişimciliğin geliştirilmesi hususunda ihtiyaçları ve beklentileri araştırılmıştır. Bu süreçte 68 ilden 395 kadın girişimciden anket yoluyla ve 12 ilden 14 kadın girişimciden derinlemesine mülakat yoluyla veri toplanmıştır. Dolayısıyla araştırmada öncelikle nicel, ardından nitel araştırma yöntemi uygulanmış; böylelikle anket yoluyla toplanan veri kümesinin derinlemesine anlamlandırılabilmesi amaçlanmıştır.

Proje Ekibi

Doç. Dr. Hakan BEKTAŞ

Koordinatör

İktisat Fakültesi

Dr. Adviye Damla ÜNLÜ

Koordinatör Yrd.

Siyasal Bilgiler Fakültesi

Prof. Dr. Murat ŞEKER

Danışman

İktisat Fakültesi

Doç. Dr. Sema ULUTÜRK AKMAN

Araştırmacı

İktisat Fakültesi

Doç. Dr. Arif SALDANLI

Araştırmacı

İktisat Fakültesi

Doç. Dr. Sema YOLAÇ

Araştırmacı

İktisat Fakültesi

Doç. Dr. Abdulkadir TUNA

Araştırmacı

İktisat Fakültesi

Dr. Öğr. Üyesi Berrin OKTAY YILMAZ

Araştırmacı

Siyasal Bilgiler Fakültesi

Ar. Gör. Durdane Tuğçe KİRİKTİR

Araştırmacı

İktisat Fakültesi

Editör(ler) Dilek Demirbaş, Veysel Bozkurt, Sayım Yorğun
Yayın Tarihi 2020
ISBN 978-605-07-0729-8
DOI 10.26650/B/SS46.2020.005
Pdf İndir

İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi, COVID-19’un etkilerine yönelik bilimsel çalışmalarına bir yenisini daha ekledi. İşletme Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Şebnem Arıkboğa’nın başkanlığında Doç. Dr. Ebru Doğan, Dr. Öğr. Üyesi Buket Akdöl ve Arş. Gör. Oğuzhan İrengün’den oluşan araştırma ekibinin gerçekleştirdiği çalışmanın raporu sonuçlandı. Araştırma hakkında bilgi veren İktisat Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Sayım Yorğun, “COVID-19 küresel salgını nedeniyle zorunlu olarak evden çalışan beyaz yakalılar, bu durumdan genellikle olumlu etkilendi” dedi.

İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi tarafından COVID-19 salgınının işletmeler ve beyaz yakalı çalışanlar üzerindeki etkilerinin belirlenmesine yönelik olarak gerçekleştirilen araştırma raporu sonuçlandı. COVID-19 döneminde çok farklı alanlarda yaptıkları çalışmalara bir yenisini daha eklemekten mutluluk duyduklarını belirten Prof. Dr. Sayım Yorğun, salgın nedeniyle evden çalışmak zorunda kalan beyaz yakalılara yönelik yapılan geniş kapsamlı bu araştırma raporunun, özellikle beyaz yakalıların salgın öncesinde ve salgın sırasındaki çalışma ortamını kıyaslayarak hem gelecekteki zorunlu veya isteğe bağlı evden çalışma koşullarının hem de işletmelerin süregelen çalışma koşullarının daha etkin ve verimli bir şekilde düzenlenebilmesi açısından yol gösterici nitelikte olduğunu söyledi. 

Araştırma raporunun her sektör, kademe, yaş grubu ve cinsiyetten beyaz yakalıların anket sorularına verdikleri yanıtların değerlendirilmesinden oluştuğunu kaydeden Prof. Dr. Yorğun, “Betimleyici bir çalışma olan bu raporda veri toplama aracı olarak online anket yöntemi ve kolayda örneklem metodu kullanılmıştır. Araştırmaya katılarak, anketi cevaplayan kişi sayısı 1077’dir. Rapor uzaktan çalışmanın olumsuzluklarına da vurgu yapmaktadır. Çalışanların iş-yaşam dengesini sağlamada yaşadıkları sorunlar, işletmelerinden hiçbir destek almamalarına rağmen yüksek performans gösterme baskısı bunlar arasında sayılabilir” şeklinde konuştu. 

Beyaz Yakalı Çalışanlar Ofis Ortamından Memnun Değil

Beyaz yakalıların yüzde 63’ünün ilk kez evden çalışmasına rağmen, işletmelerin ve çalışanların çok kısa bir sürede yeni çalışma düzenine uyum gösterdiklerinin görüldüğünü aktaran Prof. Dr. Yorğun, bu uyumu kolaylaştıran unsurların, modern ofisler olarak nitelendirilen açık ofisler, çalışanların ofis binalarındaki çalışma koşullarından memnuniyetsizliği ve evdeki çalışma ortamlarını daha konforlu olarak algılamaları olduğunu dile getirdi. “Uyumu kolaylaştıran bir diğer unsur ise, işletmelerin sahip olduğu teknolojik altyapı ile işletmelerin ve yöneticilerin çalışanlara verdiği desteklerdir” diyen Prof. Dr. Yorğun, evden çalışmak durumunda kalan insanların evlerinde sahip oldukları olanaklar incelendiğinde, bu insanların yüzde 55’inin ayrı veya ortak çalışma odasına sahip olduğunun ve genellikle çekirdek aile olarak 80 metrekareden büyük konutlarda yaşadıklarının tespit edildiğini vurguladı. 

Evden Çalışma, Motivasyonu Olumlu Etkiledi

İfadelerine araştırmada elde edilen bulguları aktararak devam eden Prof. Dr. Yorğun şöyle devam etti: “’İş ortamım sakin ve keyiflidir’ ifadesine ilişkin değerlendirmede; salgın öncesinde, katılımcılardan iş ortamını sakin ve keyifli bulanların oranı yüzde 33,5; iş ortamını sakin ve keyifli bulmayanların oranı da sadece yüzde 20,4’tür. Salgın sırasında ise, iş ortamını sakin ve keyifli bulan katılımcıların oranı yüzde 48,2; iş ortamını sakin ve keyifli bulmayanların oranı da sadece yüzde 12,2’dir. Evden çalışma ortamını, iş yerine göre sakin ve keyifli bulanların oranının daha fazla olması, salgın sırasında evden çalışmayı daha avantajlı kılmaktadır. Salgın sırasında iş yerine gitmenin bireyde yarattığı endişenin, katılımcıların evde çalışmayı sakin ve keyifli bulmasında en önemli etken olduğunu söylemek mümkündür.”

Kadınlarda Tükenmişlik Hissi Daha Yüksek

Raporda araştırmaya katılanların tükenmişlik algılarının da incelendiğini belirten Prof. Dr. Yorğun, araştırmaya katılanların zorunlu evden çalışma ve ofiste çalışma dönemlerine ilişkin tükenmişlik algılarında genel olarak önemli bir değişiklik olmadığını kaydederek, “Alt ve orta kademe yöneticilerle çalışanların tepe yöneticilere ve kadınların erkeklere göre iş yükü nedeniyle daha yüksek tükenmişlik hissettikleri belirlenmiştir. Ancak, aile büyükleri ile birlikte yaşayanların tükenmişlik algılarının diğer gruplara kıyasla daha düşük olduğunu söylenebilir” dedi. 

“Salgın sırasında ‘İş yüküm nedeniyle tükenmiş hissediyorum’ ifadesinin cinsiyete göre dağılımına bakıldığında iş yükü nedeniyle her zaman tükenmiş hisseden kadınların oranı yüzde 17 iken, erkeklerin oranı yüzde 11,7’dir. Çoğunlukla kendisini tükenmiş hisseden kadınların oranı ise yüzde 11,1’dir” şeklinde konuşan Prof. Dr. Yorğun, kadınlarda tükenmişlik algısının erkeklere göre yüksek çıkmasının, ülkemizdeki toplumsal cinsiyet rolleri göz önünde bulundurulduğunda; salgın sırasında evde artan uğraşların, çocukların ya da evdeki büyüklerin ihtiyaçlarının karşılanması, evle ilgili sorumluluklar gibi nedenlerle beklenen bir durum olduğunu vurguladı. 

Yalnız Yaşayan Beyaz Yakalılar İşletmenin Geleceğinden Daha Çok Kaygılanıyor

Raporun, bireylerin çalıştıkları işletmenin geleceği hakkında algılarına yönelik sonuçlarına değinen Prof. Dr. Yorğun, “"Çalıştığım işletmenin geleceği, beni ciddi olarak ilgilendiriyor” ifadesine katılan ve tamamen katılanların oranı, tek başına yaşayanlarda yüzde 57,6 ile diğer gruplara göre daha yüksektir. Bu oran, eşi veya ev arkadaşıyla yaşayanlarda yüzde 54,2 iken, çocuklarıyla beraber yaşayanlarda yüzde 52,6’dır. Aile büyükleriyle yaşayanlarda bu oran yüzde 50,8 ile en düşük düzeydedir. Tek başına yaşayanların, başka bireylerle bir arada yaşayanlara kıyasla daha fazla gelecek kaygısı içinde oldukları; aile büyükleriyle beraber yaşayanların ise, temel ihtiyaçları karşılamaya ilişkin daha az kaygı içinde ve daha fazla destek mekanizmasına sahip oldukları anlaşılmaktadır” dedi.

Salgın Çalışma Hayatını Değiştiriyor

Araştırmanın sonucunda, salgın sonrası çalışma hayatında pek çok şeyin değişeceğinin tespit edildiğinin altını çizen Prof. Dr. Yorğun, şu değerlendirmelerde bulundu: “Rapor, salgın sonrasına uyum sağlamada proaktif stratejiler geliştirmek isteyen işletme yöneticilerine yeni düzenlemeler, yapılar ve iş yapış biçimlerine karar verirken, çalışanların evden çalışma dönemine ilişkin algıları ve beklentileri hakkında değerlendirmeler sunmaktadır. Evden çalışma esnasında çalışma süresinin belirlenmesinde etkili kural ve politikalar, çalışanların verimli çalışmasını destekleyecek ve iş tatminleri üzerinde de olumlu etkiye sahip olacak şekilde ayarlanmalıdır. Araştırma sonuçlarına göre, evden çalışma saatlerini katılımcıların yarısından çoğu kendileri belirlemekte; bu nedenle, çalışanların öz disiplini önemli bir kavram olarak karşımıza çıkmaktadır. Ancak, evden çalışma sürecinde çalışanlar kendi kontrollerinde olmayan pek çok nedenle (örneğin ev işleri, çocuk bakımı, vb.) çalışmaya ara vermek zorunda kalabilmekte ve iş-yaşam dengesi sorunları yaşayabilmektedirler. Bu zorlu süreçte, çalışanlarla kurulan güçlü iletişim ve esneklik sağlanması ile çalışanların iş yaşam dengelerini kurmalarını teşvik etmek onların verimliliklerini ve iş tatminlerini olumlu yönde etkileyecektir.”

Araştırma sonuçlarının, küresel salgın ile birlikte yaygınlaşan evden çalışmanın, işletmelere ve çalışanlara önemli avantajlar sağladığını gösterdiğini kaydeden Prof. Dr. Yorğun, “İşletmeler ve çalışanlar yalnızca olumlu unsurlar üzerine odaklanmayıp bu çalışma sistemi ile birlikte ortaya çıkabilecek olan olumsuz noktaları da dikkatlice değerlendirmelidir. Evden çalışma sisteminin çalışan üzerinde yaratacağı uzun dönemli etkiler ve küresel salgının henüz bitmediği göz önünde bulundurularak stratejiler geliştirilmelidir” ifadelerini kullanarak sözlerini tamamladı.

"Küresel Salgın Döneminde Evden Çalışma Araştırma Raporu"na ulaşmak için lütfen tıklayınız.

COVID-19 Küresel Salgınının Mavi Yakalı Sendikalı İşçilere Etkileri Açıklandı

İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi İnsan Kaynakları Araştırma Merkezi (İKAM) tarafından yürütülen ve COVID-19 küresel salgınının mavi yakalı sendikalı işçilere etkilerinin incelendiği araştırma sonuçlandı.

İÜ İktisat Fakültesi İKAM tarafından yürütülen araştırmayı, 20 Nisan – 10 Mayıs 2020 tarihleri arasında Prof. Dr. Meltem Delen ve Dr. Selcan Peksan gerçekleştirdi. Araştırmanın amacı, sanayi işletmelerinde istihdam edilen sendika üyesi mavi yakalı işçilerin, salgının ilk dönemlerinde, çalışma biçimlerinde bir değişim olup olmadığının belirlenmesi ve karşı karşıya kaldıkları COVID-19 kaynaklı riskler ile korku/kaygı/güven düzeylerinin tespit edilmesidir. Araştırmanın kapsamını ise; gıda sanayi, petrol, kimya, lastik, plastik, ilaç, ağaç, kâğıt ve metal işkollarında örgütlü sendika üyesi işçiler oluşturmaktadır. Ocak 2020 istatistiklerine göre bu sektörlerde örgütlü toplam 421.516 işçi bulunmaktadır. Analizler 1062 anket üzerinden gerçekleştirilmiştir. Katılımcıların % 90’nını erkekler oluşturmaktadır. Araştırma kapsamında yer alan işyerlerinin büyük çoğunluğunu (%63) 250 ve üzeri işçi çalıştıran işletmeler oluşturmaktadır.

“Sendika Üyesi İşçiler, Salgının İlk Dönemlerinde Kendilerini Gelir ve İş Kaybı Açısından Nispeten Güvende Hissediyor”

Araştırmanın kapsamı ve sonuçları hakkında bilgi veren İÜ İktisat Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Sayım Yorğun, “Sendika üyesi işçiler, salgının ilk dönemlerinde kendilerini gelir ve iş kaybı açısından nispeten güvende hissediyor. İşyerlerinin büyük ve kurumsal olması, üretime devam etmeleri gibi nedenlerle salgın sürecinden etkilenme oranı düşük. Araştırma sonuçlarından, salgının ilk dönemlerinde, virüse yakalanma riskine karşın kalabalık fabrikalarda çalışmaya devam eden mavi yakalı işçilerin gelir ve iş kaybı riskinden ziyade sağlık riskini göğüsledikleri anlaşılmaktadır. Yaşamın idamesi için başlıca gelir kaynakları ücret olan işçiler, ailelerine hastalık taşıma korkusuna rağmen, işlerini kaybetmeyi göze alamadıkları için üretimi sürdürmüşlerdir” şeklinde konuştu.

“İşçilerin %84’ü İşyerine Ulaşımın, %80’i İşyerinin Güvenli Olduğunu Düşünmekte”

İşyerlerinde koruyucu önlemlerin alındığını ve işe ulaşımın/işyerinin güvenli olduğunu ifade etmelerine karşın işçilerin yine de virüse yakalanma endişesi yaşadıklarını açıklayan Prof. Dr. Yorğun, “Tek gelir kaynağı ücret olan işçiler, gelir güvenceleri olması durumunda evde kalmayı tercih edeceklerini belirtiyor. Çalışma kapsamındaki işyerlerinin sendikalı ve büyük işletmeler olması, iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin alınmasını ve takibini olanaklı kılmakta. Nitekim katılımcıların %77’si işyerinde fiziksel mesafeyi koruyabildiğini, %95’i işyerinde herkesin maske kullandığını, %71’i işyerinin her gün dezenfekte edildiğini belirtmiştir. Ayrıca %92’si salgın sonrası, işyerlerinde fiziksel mesafeye uygun düzenleme yapıldığını ifade ediyor” dedi. 

“İşçilerin %92’sinin Tek Gelir Kaynağı Ücret ve %83’ü Borçlu”

Prof. Dr. Sayim Yorğun, katılımcıların %92’sinin ücret dışında başka bir gelir kaynağı bulunmadığını ve katılımcılara, ücret kaybına uğramaları halinde belirli bir süre ihtiyaçlarını karşılama imkânlarının olup olmadığı sorulduğunda, %82’si bu soruya hayır cevabını verdiğini ve sadece %18’inin belirli bir süre yaşamını idame ettirebilecek imkânları bulunduğunu söyledi. Prof. Dr. Yorğun sözlerine şöyle devam etti: “Salgın sonrasında, katılımcıların %83’ünün çalışma biçimlerinde herhangi bir değişim olmazken, %99’unun ücretlerinde de bir değişim olmamıştır. Katılımcılara, kısa çalışma ödeneği, ücretsiz izin ödeneği veya işsizlik ödeneği alıp almadıkları da sorulmuş, 7 kişi kısa çalışma ödeneği aldığını belirtmiştir. Hiçbirini almadığını belirten, dolayısıyla gelirden yoksun kalan 5 kişinin, 3’ünün ücretsiz izne ayrıldığı, 1’inin işsiz kaldığı, 1’inin ise salgın öncesinde de işsiz olduğu görülmüştür”

“Katılımcıların %42’si İşsiz Kalma Endişesi Taşırken, %68’inin Bu Endişeyi Taşımadığı Görülmüştür”

Yapılan araştırmaya göre işsiz kalmaları halinde uzun süre iş bulamayacaklarını düşünenlerin sayısı ise daha fazla olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Yorğun, “İşçilerin çoğunluğunun işlerini kaybetme korkusu yaşamamalarının sendikalı olmaları, dolayısıyla kendilerini güvende hissetmelerine bağlı olduğu düşünülmektedir. Sendikalı kesimde kendilerini güvende hisseden çoğunluğa karşın, katılımcıların önemli bir kısmı, istihdam riskiyle karşı karşıya olduğunu düşünmekte ve bununla ilgili kaygı ve korku yaşamaktadır” ifadelerini kullandı.

“İşçilerin Büyük Bir Çoğunluğu Ailelerine Güveniyor”

Katılımcılara salgın sürecinde bir olumsuzlukla karşılaşmaları halinde hangi kurum ve kişilerin kendilerine destek olabileceği sorulduğunu belirten Prof. Dr. Yorğun, “Seçeneklerde yer alan kişi ve kurumlardan %92 oranında en fazla ailenin işaretlendiği, ikinci sırada %26’i ile devlet, üçüncü sırada % 25 oranıyla sendika, dördüncü sırada ise %19 oranıyla akrabaların geldiği görülmüştür. Araştırmaya katılan işçilerin bir bölümü arkadaşlarının (%15) da kendilerine destek olacağını belirtirken, çok az bir kısmı (%5) dernek ve yardım kurulularından destek alabileceğini belirtmiştir. Salgın kaynaklı risklerle ilgili olarak, işçilerin büyük bir çoğunluğunun ailelerine güvendiği görülmektedir” 

“Salgının İlk Dönemlerinde İşçilerin Güven Duygularında Kurumlar Açısından Farklı Değişimler Ortaya Çıktı”

Bu süreçte pek çok kanaldan toplumu bilgilendiren uzmanlar ile salgınla fedakârca mücadele eden doktorlara olan güven oldukça yükselmiş, en az güven kaybı yaşanan da yine bu grup olmuştur. Sağlık Bakanı önemli bir güven unsuru olarak ikinci sırada yer almaktadır. Bu sonucun, süreç içinde kamuoyunu sürekli bilgilendirmesi ve şeffaf bir kriz yönetimi sürdürmesinden kaynaklandığı düşünülmektedir. Üçüncü sırada ise bilim gelmektedir. Özellikle salgınla mücadelede sürekli ön planda olan ve hastalığın tedavisinin geliştirilmesinde tek çare olan bilime güvenin artması da oldukça doğaldır” diyerek sözlerini sonlandırdı.

Editör(ler)Dilek Demirbaş, Veysel Bozkurt, Sayım Yorğun
Yayın Tarihi2020
ISBN978-605-07-0730-4
DOI10.26650/B/SS46.2020.0006
Pdfİndir
ePUBİndir

Fakültemiz insan kaynakları araştırma Merkezi (İnKAM), COVID-19'un etkilerine yönelik bilimsel çalışmalara bir yenisini ekledi. Pandemi Döneminde Beyaz Yakalı Çalışanların Ücret ve Yan Haklarına Yönelik Araştırma Sonuçlandı.

COVID-19 Salgını Nedeniyle Alınan İstihdam Tedbirlerinin Beyaz Yakalı Çalışanların Ücret ve Yan Haklarına Yansıması Raporuna Ulaşmak İçin Tıklayınız.




COVID-19 SALGINI DÖNEMİNDE “ZORUNLU” EVDEN ÇALIŞMA: İŞ VE ÖZEL YAŞAMA ETKİLERİ
İ.Ü. İKTİSAT FAKÜLTESİ İNSAN KAYNAKLARI ARAŞTIRMA MERKEZİ (İnKAM)

26 Ekim – 27 Kasım 2020 tarihleri arasında gerçekleştirilen araştırmanın amacı, Covid-19 salgını nedeniyle hizmet sektöründe zorunlu olarak evden çalışan beyaz yakalı çalışanların aniden ve gayri iradi olarak gelişen çalışma koşullarındaki değişimin iş ve iş - dışı (özel ve aile hayatı) hayatlarına olan etkisini ve bu bireylerin iş yaşamları ile iş-dışı yaşamları arasında kurmaya çalıştıkları dengeyi tespit etmektir.

Bu doğrultuda toplam 27 sorudan oluşan anketin başlangıcında ankete katılacakların pandemi döneminde evden çalışıp çalışmadığı ve ne kadar süre ile çalıştığı, halihazırda ne şekilde çalıştığı sorgulanmıştır. Anketin giriş bölümünde; katılımcıların demografik özelliklerin yanı sıra, çalıştıkları işletmenin kökeni, büyüklüğü ve faaliyette bulunduğu sektör, bu işletmedeki pozisyonları, ile ilgili sorular sorulmuştur. İkinci bölümde, araştırmaya katılanların yaşadıkları ev, evi paylaştıkları kişiler ve evdeki çalışma koşulları ile ilgili sorular sorulmuştur. Son bölümde ise, bu dönemde evden çalışmanın katılımcıların iş ve özel hayatlarına etkileri ile bu ikisi arasında kurmaya çalıştıkları dengeyi ölçmeyi hedefleyen 5’li Likert Ölçeği kullanılmıştır. Ayrıca ankete katılımcıların, pandemi sürecinde zorunlu olarak evden çalışmak ilgili genel görüşlerini belirtebilecekleri açık uçlu bir soru da eklenmiştir.

Araştırmanın kapsamını bu süreçte Covid-19 salgını sebebiyle zorunlu olarak evden çalışan beyaz yakalı ofis çalışanları oluşturmaktadır. Pilot çalışmanın ardından, kolayda örneklem yöntemi kullanılarak veri toplama aşamasına geçilmiştir. Hazırlanan çevirimiçi (online) anket, sosyal medya kanalları ile (Linkedİn, Facebook, Twitter, Yahoo Groups, Whatsapp Groups, vs…) duyurularak beyaz yakalı ofis çalışanlarına ulaşılmaya çalışılmıştır.
Toplam dört hafta boyunca yayımlanan ve dağıtılan çevirimiçi ankete 365 kişiden geri dönüş sağlanmış, veri seti üzerinde gerekli düzenlemeler yapılarak, hatalı ve eksik olan 4 anket değerlendirme dışı bırakılarak, analizler 361 anket üzerinden gerçekleştirilmiştir. 361 anket frekans dağılımı analizi kullanılarak değerlendirilmiştir.

“Araştırmamızın temel amacı, bir işverene bağlı olarak ve bir iş sözleşmesine dayanarak çalışan bağımlı ç alışanlardan zorunlu olarak evden çalışanların yaşadıkları deneyimler ile ilgili veri toplamaktır. Bu amaçla araştırmamız, sektör ayrımı yapmaksızın, ofis işi yapan tüm çalışanları kapsamaktadır.”

TürReferans
E-ISBN978-605-07-0753-3
YayıncıIstanbul University Press
Yayın Tarihi25.12.2020
Kapak (PDF)
Ön Sayfalar (PDF)
Tam Metin (PDF)
TypeReference
E-ISBN978-605-07-0754-0
PublisherIstanbul University Press
Publish Date31.12.2020
Cover (PDF)
Front Pages (PDF)
e-PUB

Islamic Perspective for Sustainable Financial System

DOI :10.26650/B/SS10.2020.017   
Editor

Prof., M. Kabir Hassan, The University of New Orleans, New-Orleans, United-States

Prof., Mehmet Saraç, İstanbul Üniversitesi, İstanbul, Türkiye

The real world free-market economies have long been driven by the linear economy paradigm in which the ecological environment is not recognized as a resource. The linear process, a natural consequence of capitalism, has caused the fast exhaustion of the resources for the sake of “development.” After serious environmental catastrophes and financial crises, the common sense of the world has admitted that there problems with conventional economics and has begun to search for more ‘sustainable’ economic and financial systems. The idea that firms should operate in a manner where they provide dignified living to people and consider the needs of next generations has become widespread especially in last three decades. Termed as the ‘stakeholder approach’, this understanding contributed to pave the way to the notion of ‘sustainability’, which calls for taking measures to solve the fundamental problems such as income and wealth inequality, poverty, corruption, climate change and disappearance of animal species.

As a result of the global concern around the effect of human actions on our environment, the idea of sustainability received serious attention and was given a fillip by the publications by The United Nations, which outlined the famous Sustainable Development Goals (SDGs).
This call is addressed not only to the real sector, but to the finance sector that provide funds required to operate the real economic activities. As a result of increasing consciousness of sustainability and public pressure, the finance sector has also begun to consider the social and environmental concerns more seriously. Banks, in addition to reporting their own compliance with sustainability, have also begun reporting the compliance with sustainability of the corporations and industries that they fund.
Contrary to capitalist or socialist understanding and practice, Islamic economics is already guided by the motivation of comprehensive development and its preservation in a ‘universal and sustainable manner’ as manifested in the objectives of the Islamic Law (Maqasid’ul-Shariah). Islamic economics is based on the ‘circular manner’ which prevents the exhaustion of the resources and environmental disasters. Three prominent examples of the characeristics of Islamic economics that distinguish it from the capitalist understanding relates to the concepts of private ownership, consumption and charity. Islamic law does recognize private ownership rights, yet this right is not absolute. While the unique creator Allah (swt) has absolute ownership, human beings, as the vicegerents of Allah in this world, posseses the wealth as His trustee. The custodial characteristic of the ownership concept burdens strict responsibilities on human beings. Islam clearly bans wasting and orders the efficient use of resources. In a true Islamic economy the resources and wealth are equitably distributed and charity mechanism functions well. Lending is considered as a means of charity, rather than a business to make money. In sum, the development goal in Islamic economics is strictly characterized by its universality and sustainability.
The governments in Muslim countries and all firms that are known for their observance of Islamic values are expected to truly adopt and practice the concept of sustainability. Islamic financial institutions play a key role in achieving a sustainable economy. If they observe the compliance, not only with Islamic rules in their own products and services but also with the sustainability principles in the operations of their customers that they fund, the sustainability in the entire economy would be secured. The firms that want to work with the Islamic financial industry would be constrained to observe the sustainability in their operations, along with the complying with the Shariah criteria and the financial ratios.
The aim of this book is to elaborate the concept of sustainability from the perspective of Islamic economics and finance. It basically presents how the sustainability, which has recently been considered important by the developed non-Muslim world, is already an embedded phenomenon in Islamic economics and finance.
The initial articles present the embeddedness of the concept of sustainable development within Islamic economics and finance. Then, the following articles point out more specific dimensions and implementations in selected countries.
We hope that the governments in Muslim countries and managements of those financial and non-financial firms, known for their observance of Islamic principles will truly adopt the SDGs that will lead towards the circular economy paradigm and the entire world would notice the pioneer role of principles of Islamic finance in achieving these goals.

Mehmet Saraç